(تمرین درس اول)

1- ملاک برتری انسان به سایر موجودات چیست؟   قدرت تفکر واندیشه ی بشر است.

2-توضیح دهید که مقصود از (نطق)چیست؟مقصود از نطق،تفکر وتعقل است که در سخن گفتن تجلی می کند.

3-استفاده از علم منطق چه نتایجی به دنبال دارد؟هرکسی که قوانین منطق را بهتر بشناسد وانها رارعایت کند،کمتر به اشتباه می افتد ودر نتیجه افکار صحیح تری خواهد داشت.

4-مطالب ستون سمت سمت راست باکدام یک از مطالب ستون سمت چپ ارتباط دارد؟

 

الف-هر کدام بر اساس قوانین خاصی فعالیت می کنند.         الف-تفکر

ب-نقش اصلی دانس منطق محسوب می شود .     ب-انسان                            .                                                                                 ج-مهمترین فعالیت روح انسان است                                       ج-  بهره برداری بهتر از فرایند تفکر

د-تفکر او با خلقتش اغاز می شود. .                                      . د-جسم وروح                                  

 

الف                       د

ب                         ج

ج                         الف

د                            ب

تکمیل کنید:

الف-منطق ......بر دنیای تفکر انسان است.         ( قوائد حاکم)

ب-تفکر ضوابطی دارد کشف این ضوابط به.......مربوط است.      (علم منطق)

ج-انچه سبب تمایز انسان از سایر مخلوقات پیرامون او می شود،قدرت......است.(تفکرو تعقل)

 

(تمرین درس دوم)

بررسی ونقد:

*تعاریف زیر از انسان را نقد و بررسی کنیدو مشخص نمایید که در کدام یک از تعاریف ،قواعد پنج گانه در ان رعایت نشده است.

1-حیوان سخن گو(بر اساس فکر سخن می گوید)                       (حدّ تام)

2-حیوان متفکر                                                                          (حدّتام)

3-حیوان ضاحک                                                                     ( رسم تام)(ضاحک عرض خاص انسان است)

4-حیوان راست قامت                                (راست قامت بودن عرض عام انسان بوده واین تعریف اعم از انسان است)

تمرین:

1-اگر بخواهید مفاهیمی مثل(اب)،(مثلث)و(خانواده)را برای افرادی تعریف کنید،ازچه مفاهیمی وچگونه استفاده می کنید؟تعریف های خود را با تعریف های دوستانتانمقایسه کنید ونقاط قوت ضعف هر کدام را بنویسید.

(عهده ی دانش اموز است)

2-به نظر شما تعریف های زیر درست اند یا غلط؟چرا؟نتیجه بررسی را بادبیر خود در کلاس در میان بگذارید.

الف-مربع شکلی است که چهار ضلع مساوی دارد.   (غلط زیرا تعریف به اعم است:لوزی را نیز در بر می گیرد)

ب-ستاره کره ای است که در مرکز یک منظومه است.   (غلط زیرا تعریف به اخص است)

ج-مثلث شکلی است که سه زاویه وسه ارتفاع دارد.    (درست رسم تام)

3-از بعضی اعضای خانواده ی خود تعریف مفاهیمی مثل اب،زمین،عدد4 ومثلث را بپرسید وتعریف انها را یاداشت کنیدونکته های درست وغلط انهارا شناسایی نمایید وباشرایط یک تعریف درست تطبیق دهید. (به عهده ی دانش اموز)

 

 

 

(تمرین درس سوم)

تفکیک:

به مفاهیم جدول قبل نگاه کنید ومفاهیم کلی را از مفاهیم جزئی جدا نمایید.

1-مفاهیم کلی:معلم،انسان،عدالت،سکل سه ضلعی،شعر،تضاد،دیو،مثلث،عبرت،وحی،کتاب درسی،سینما،مسجد،کره،

دایره،لباس،سفید،حیوان،اب،گربه،مسلمان،حیوان ناطق،کتاب

2-مفاهیم جزئی:حافظ(شاعر معروف)،قله دماوند،خلیج فارس،سلمان فارسی،مشهد(ازشهر های ایران،محل شهادت امام هشتم(ع))

 

تطبیق:

1-      به چهارحالت مختلف دودایره توجه کنید ببینیدکه این چهارحالت متناسب باکدام یک ازنسبت های چهارگانه است نام ان نسبت را در زیر ان بنویسید.

جواب:تساوی،عموم وخصوص مطلق،عموم و خصوص من وجه،تباین

2-به مفاهیم کلی که در ابتدای در س امده توجه کنید واز میان انها برای هر یک از نسبت های چهار گانه چند مورد انتخاب کنید:

 

                                      الف-تساوی:مثلث= شکل سه ضلعی ، انسان =حیوان ناطق

                                      ب – عموم وخصوص مطلق : کتاب وکتاب درسی ، حیوان > انسان ، حیوان وگریه ،

  نسبت های چهارگانه                  انسان ومسلمات ،  انسان ومعلم ، حیوان ومعلم .

                                      ج – عموم وخصوص من وجه : لباش وسفید ، مسلمان ومعلم

                                      د- تباین: دایره ومثلث،حیوان وکتاب و...

 

(تمرین درس سوم)

تمرین:

1-هر کدام از مفاهیم ستون،ذاتی یا عرضی مفاهیم مربوط به ردیف هستند.ان ها را مشخص کنید

 

(تمرین.درس سوم)

 

(تمرین درس چهارم)

تفکیک و تقسیم(1):

به مفاهیم زیر توجه کنید:

حیوان،گنجشک،سگ،انسان،گیاه،خط منحنی،خرما،گندم،کرفس،طوطی،شکل،ذوزنقه،دایره،خط،خط مستقیم،سیب.

در میان این مفاهیم ،جنس هارا جدا کنید و سپس انواع هر یک را در مقابلشان بنویسید.

 

1-حیوان           گنجشک،سگ،انسان،طوطی

 

2-گیاه         خرما            ،گندم،کرفس،سیب

 

3-خط         خط منحنی،خط مستقیم

 

4-شکل        ذوزنقه،دایره

                                                                   (تمرین درس چهارم)

تفکیک و تقسیم:

به مفاهیم زیر توجه کنید:

خندیدن،گریه کردن،سفیدی،انسان،سنگ،گربه،سیاه،ارزو داشتن،راه رفتن،خوابیدن،اب،شیرین بودن،سرد بودن،

سخت بودن.

اولا مشخص کنید که کدام مفهوم برای کدام مفهوم (عرضی)است.

ثانیا تعیین کنید که کدام ،عرضی خاص است وکدام ،عرضی عام است.

 

توضیح:منظور از خندیدن ، گریه کردن که عرض خاص انسان لحاظ شده ، انفعالاتی بر اساس اندیشه وتعجب کردن است نه صرف خنده وگریه ی ظاهری.

(تمرین درس چهارم)

1-      به نظر شما ایا سگ وگربه واقعا تفاوت دارند؟اگر ندارند بگویید چرا؟واگر دارند بگویید تفاوت واقعی انها

چیست؟ایا اشتراکاتی هم دارند؟ اگر جواب مثبت است انها کدام اند؟

بله با هم تفاوت دارند وتفاوت واقعی انها هم در مفاهیم درونی(فصل) و هم در مفاهیم بیرونی(عرض خاص)است.اشتراکاتی هم دارند .اشتراک انها در حیوان بودن هر دو است ونیز در برخی عوارضی مثل پوشیده شدن بدنشان از مو و...

 

2-اشتراکات و تفاوت های میان گوسفند و گربه را به صورت مرتب بنویسید و ان را در کلاس با دوستانتان در میان بگذارید. اگر این کار را درست انجام داده باشید ،سلسله مفاهیم درونی وبیرونی را پیدا کرده اید.

اشتراکات :

مفاهیم درونی: جوهر، جسم ، نامی ، حیوان

مفاهیم بیرونی عام: راه رفتن با چهار دست و پا، بیماری، بچه زا،دم دار و...

تفاوت ها :

در عوارض خاص تفاوت دارند :

گوسفند : بع بع

گربه : میو میو

(تمرین درس چهارم)

3-سعی کنید تا جایی که می توانید مفاهیم درونی مربع ، دایره ، سفیدی ، چهار وشادی را به صورت مرتب بنویسید.

مربع : شکل ، مقدار پیوسته ثابت ، مقدار پیوسته ، مقدار

دایره : شکل ، مقدار پیوسته ثابت ، مقدار پیوسته ، مقدار

سفیدی : رنگ ، کیف قابل دیدن ، کیف محسوس ، کیف

چهار : کم متصل (مقدار پیوسته)،کم

شادی : کیف نفسانی ، کیف

4- به نظر شما می توان از تعریف کردن دست کشید؟ اگر جواب منفی است ، ایا می توان بدون ملاک هایی که خواندید ، تعریف کرد؟

نمی توان از تعریف کردن دست کشید ، ولی همیشه هم نمی توان برای هر مفهومی تعریفی منطقی ارائه داد واز ملاک های تعریف استفاده کرد :مثلا برای مفاهیمی مانند مدرسه ، معلم و.. فقط می توان تعاریف اعتباری ارائه کرد.

 

 

(تمرین درس پنجم)

انجام نمونه :

توانایی خود درتعریف کردن راباتعریف مفاهیم زیرارزیابی کنید :

1 – دوخط موازی :  دوخطی هستند که هرقدرامتدادیابند هم دیگر را قطع نمی کنند.(تعریف اعتباری است نه حقیقی منطقی)

2-جسم : جوهر قابل ابعاد سه گانه (حد تام)

3-گیاه : جسم نامی

4-قلم: جسمی که می توان با ان بر روی شیئ متناسب با ان (مثل کاغذ و...)نوشت .(رسم ناقص)

5-مربع : شکلی که دارای چهار ضلع مساوی عمود بر هم است.(رسم تام)

تمرین :

1-تعریف های زیر را بررسی کنید اگر درست اند نوع انها را مشخص کرده و اجزای هر یک را ذکر کنید واگر اشکالی دارند مشخص کنید کدام یک از شرایط تعریف رعایت نشده است.

- مثلث مقدار پیوسته ای است که مجموع زوایای ان 180 درجه است.                                                  درست(تعریف به رسم ناقص)(جنس بعید +عرض خاص)

- انسان جسمی است جاندار که میتواند راه برود.

غلط (راه رونده بودن برای انسان عرض عام است و غیر انسان را در بر می گیرد)

2- کدام یک از مفاهیم زیر را می توانید تعریف کنید؟ برای هر کدام یکی از چهار نوع تعریف را بنویسید.

- کتاب :جسمی است متشکل از صفحاتی که روی انها مطالبی نوشته شده است.(رسم ناقص)

- مربع : شکلی دارای چهار ضلع مساوی عمود بر هم.(رسم تام)

- انسان : حیوان ناطق.(حد تام)

- اب : مایع بی رنگ وبی بو و بی مزه .(رسم تام)

خورشید : سیاره ای نورانی که سیا ره ی مرکزی هر منظومه به شمار می رود.(رسم تام)

3-تعریف های زیر را بخوانید سپس( معرف ها)را پیدا کنید و نوع تعریف ان را مشخص کنید:

- شکل سه ضلعی    (مثلث ، حد تام)

- عدی که چون در خود ضرب کنند ،شانزده شود.    (چهار ، رسم تام)

- جسم حساس    (حیوان ، حد ناقص)

- جسم ضاحک    (انسان ، رسم ناقص)

4-به عهده ی خود دانش اموز

(تمرین درس ششم)

دسته بندی :

قدم اول :به دقت به جمله های زیر توجه کنید.

الف- خورشید دور زمین میگردد.

ب- امروز بعد از ظهر به من زنگ بزن.

ج-ایا تکالیف خود را خوب انجام داده اید؟

د-روز چهارشنبه شجاع است.

ه- مجموع زوایای مثلث 180درجه است.

و- خداوند جهان را براساس محبت وعشق افرید.

قدم دوم : همه ی عبارت ها ی بالا از نظر دستور زبان فارسی جمله است.اما بایکدیگر تفاوت هایی دارند.با تکمیل جملات زیر این تفاوت هارا مشخص کنید.

-         برخی جملات انشایی هستند یعنی خبری از عالم خارج نمی دهند بلکه تمایلات وخواسته های مارا مطرح می کنند مانند (ب،ج)

-         برخی جملات با اینکه شکل جمله دارند ولی بدون معنی هستند مانند (د)

-         برخی جملات خبری صادق هستند یعنی با واقعیت مطا بقت دارند مانند (الف ، ف ، ه)

-         برخی جملات خبری کاذب هستند یعنی با واقعیت مطابقت ندارند مانند (الف )

قدم سوم : برای هر یک از دسته های ذکر شده دو مثال دیگر بیان کنید.

1-

- ایا سر وقت نماز می خوانید؟

- چه هوای خوبی!

 

2-

- هوا گرد است.

-اب بسیار مرتفع وسرسبز است.

3-

- اضلاع مستطیل دو به دو باهم برابراند.

- لوزی چهار ضلع مساوی ندارد.

4-

- زمین کروی است.

- کره ی ماه دارای جو نیست.

5-

- مربع سه ضلع دارد.

- زوایای مثلث 360 درجه است.

(تمرین درس ششم)

در قضایای زیر نوع قضیه را مشخص کنید و اجزای هر کدام از قضایا را بنویسید:

1-اهن ومس از فلزات پر مصرف هستند .(حملی موضوع(اهن ومس) محمول (از فلزات پر مصرف))

2-یکی از عارفان بزرگ ایران حافظ شیرازی است .                                          (حملی موضوع (حافظ شیرازی )محمول (یکی از شاعران ایران زمین))

3- اگر خوب درس بخوانید انگاه براب امتحان نباید نگران باشید.(شرطی مقدم(اگر خوب درس بخوانید) تالی (انگاه برای امتحان نباید نگران باشید))

4- اگر نمی خواهید در امتحان نگران باشید پس خوب درس بخوانید.( .(شرطی مقدم(اگر خوب درس بخوانید) تالی (انگاه برای امتحان نباید نگران باشید))

(تمرین درس هفتم)

تطبیق :

1-      شخصیه ، ابن سینا

2-      شخصیه ، این بیمار

3-      شخصیه ، او

4-      موجبه ، کلیه

5-       موجبه کلیه ، انسان

6-      سالبه کلیه ، ظلم

7-      موجبه کلیه ، شیوه کافران

8-      سالبه کلیه ، ظلم

 

 

 

 

«درس هشتم»

ذكر نمونه براي تضاد: ‌‌‍‍(47)

*براي هر يك از چهار رابطه ي قبل يك مثال بزنيد:

         هر الف ، ب است ،                                               هر الف، ب  نيست.

   1. هيچ انساني سنگ نيست.(+)                 ←           هر انساني سنگ است.(-)

   2. هر انساني شاعر است.   (-)                 ←           هيچ انساني شاعر نيست.(-)

   3. هر مثلثي مربع است.     (-)                  ←          هيچ مثلثي مربع نيست. (+)

   4. هر مرواريدي بي ارزش است. (-)         →           هيچ مرواريدي بي ارزش نيست. (+)

   5. هيچ مثلثي مربع نيست. (+)                  →           هر مثلثي مربع است.   (-)

   6. هيچ انساني شاعر نيست. (-)               →            هر انساني شاعر است.(-)

 

ذكر نمونه براي تناقض:(48)

*براي هر يك از چهار رابطه ي قبل يك مثال بزنيد:

   1. هر انسان متفكر است.                                   بعضي از انسان ها متفكر نيستند.

   2. هيچ مثلثي مربع نيست.                                  بعضي مثلث ها مربع هستند.

   3. بعضي از انسان ها متفكر نيستند.                     هر انسان متفكر است.

   4. بعضي از مثلث ها مربع هستند.                       هيچ مثلثي مربع نيست.

 

ذكر نمونه براي تداخل:(49)

براي هريك از رابطه هاي قبل يك مثال بزنيد:

   1. هر انسان حيوان است.(+)  ← برخي از انسان ها حيوان اند.(+)

   2. هيچ انسان شاعر نيست.(-)← بعضي از انسان ها شاعر نيستند.(+) در اين مورد گاه از كذب كلي كذب جزئي و گاه صدق جزئي حاصل مي شود.

   3. هر انسان كاتب است. (-)→ بعضي از انسان ها كاتب هستند.(+) در اين مرد از صدق جزئي نمي توان صدق يا كذب كلي را نتيجه گرفت.

   4. هيچ انسان متفكر نيست. (-)→ بعضي از انسان ها متفكر نيستند. (-)

 

ذكر نمونه براي تحت تضاد:(50)

براي هر يك از چهار رابطه ي قبل يك مثال ذكر كنيد:

  1. بعضي از مثلث ها قائمه هستند.(+) ← بعضي از مثلث ها قائمه نيستند.(+) / [حالت اوّل]

  2. بعضي از مثلث ها سه ضلعي هستند.(+) ← بعضي از مثلث ها سه ضلعي نيستند. (-) / [حالت دوم]

  3. بعضي مثلث ها سه ضلعي نيستند. (-)← بعضي از مثلث ها سه ضلعي هستند.(+)

  4. بعضي انسان ها نويسنده نيستند.(+) → بعضي از انسان ها نويسنده هستند.(+) / [حالت اول]

  5. بعضي از دايره ها شكل نيستند. (-)→ بعضي از دايره ها شكل هستند.(+) / [حالت دوم]

  6. بعضي از مثلث هخا سه ضلعي هستند.(+)→ بعضي از مثلث ها سه ضلعي نيستند.(-)

 

تكميل:(51)

با توجه به جدول بالا،جدول زير را تكميل كنيد.

 

 

تمرين:(52)

1.جدول زير را كامل كنيد.

 

2.نوع رابطه ميان قضاياي زير را مشخص كنيد و صدق و كذب قضيه ي دوم را نيز براساس جدول هاي داده شده، معين نماييد.

 

3.جدول زير را همان طوركه در آن مشخص شده است،تكميل كنيد.

 

   4.در جدول زير مشخص كنيد كه هركدام از قضاياي ستون سمت راست با كدام قضيه يا قضيه هاي ستون سمت چپ ارتباط دارند و نوع اين ارتباط چگونه است.

 

 

 

«درس نهم»

ذكر نمونه:(59)

صورت قياس قبل را در نظر بگيريد و به جاي «الف» ، «ب» و «ج» مفاهيمي قرار دهيد و يك استدلال بسازيد.

   استدلال:مقدمه اول:1.هر انسان حيوان است.

                مقدمه دوم:2.هر حيوان نامي است.

                مقدمه سوم:3.هر انسان نامي است.

 

تمرين:(59)

 

  نوع هر يك از استدلال هايي راكه در موارد زير به كار رفته،مشخص كنيد:

      الف: دانشمندان با بررسي مدار حركت تمام سيارات منظومه شمسي متوجه شده اند كه همه ي اين مدارها بيضي است.

 

      ب: شخصي مقداري طلا دارد و نمي داند چه قدر آن را به عنوان زكات به فقير بپردازد.به مجتهد مراجعه ميكند و آن مجتهد درصد لازم براي پرداخت را مشخص مي كند.                                                           روز بعد، دوست اين شخص از او مي پرسد كه من به همان ميزان نقره دارم آيا مي داني زكات آن چقدر است؟ شخص اول همان درصدي را كه ديروز مجتهد به او گفته بود                                                                         ،به دوستش ميگويد.

 

      ج: در مدرسه اي درس مي خوانيد،متوجه مي شويد كه دونفرخيلي باهم رفيق اند به طوري كه هميشه با هم هستند و كمتر از هم دور مي شوند.                                                                                                       بعداز مدتي با يكي از آنان معاشرت مي كنيد و مي بينيد كه فردي بسيار مؤدب و مهربان است. روز بعد،دوست شما از رفيق او سؤال مي كند و شما مي گوييد                                                                                         درست نمي دانم ولي چون اين فرد،انسان مؤدبي است،دوستش هم بايد مؤدب و مهربان باشد.

 

      د: در مرحله اي كه زندگي مي كنيد، فردي همسايه شماست كه باعث رنجش خاطر همه ي اهالي شده است وبه دلايل مختلف، كسي جرأت روبرو شدن با او را ندارد.                                                                روزي پسر آن فرد،                                           در خيابان، سوار بر اتومبيل و با سرعت زياد از جلوي شما ميگذرد. با خود مي گوييد: او هم مثل پدرش مردم آزار است.

 

     هـ : يكي از مؤسسه هاي نظرسنجي در مورد پيشرفت علمي و صنعتي ايران در سطح گسترده اي از مردم نظرخواهي كرد و سپس اعلام نمود كه همه ي  ايرانيان،                                                                  خواهان پيشرفت سريع علمي و صنعتي ايران هستند.

 

      و : از يك باغ ميوه، مقداري توت فرنگي چيده و در جعبه هاي مخصوص قرار داده بودند. وقتي ما به يكي از جعبه ها سر زديم، ديديم مملو از توت فرنگي هاي رسيده و آبدار است ؛                                              جعبه هاي دوم و سوم را نيز همين طور يافتيم ؛ لذا به اين نتيجه رسيديم كه تمام توت فرنگي هاي چيده شده از اين باغ ، رسيده و آبدار هستند.

 

      ز : برخي معتقدند چاي، به علت داشتن نيكوتين، براي سلامتي بدن مضر است ؛ از اين رو پيشنهاد  مي كنند ، همان طور كه بر روي پاكت و جعبه هاي                                                                                  چاي نيز اين مطلب را درج كنند.

 

      ح : اكثر قريب به اتفاق تصادف هاي رانندگي ناشي از تخلفات گوناگون از قوانين راهنمايي و رانندگي است ؛ زيرا به ندرت ديده ايم كه تصادفي ناشي از تخلفات مذكور نباشد.

 

      ط : هر كلاغي سياه است ؛ زيرا تا به حال نديده ايم و نشنيده ايم كه كلاغي به رنگ ديگر باشد.

جواب

الف) استقرا تام          ب) تمثيل          ج) تمثيل          د) تمثيل          هـ) استقراي ناقص          و) استقراي ناقص          ز) تمثيل          ح) استقراي ناقص

ط) استقراي ناقص

 

« درس دهم »

 

مهارت:(62)

با استفاده از دو جمله زير دو قياس اقتراني بسازيد و صغرا و كبرا و حد وسط را در هر كدام مشخص نماييد:

 

1.چون  مي خواهم  به هدف هاي بزرگ خود برسم پشتكارم را زياد مي كنم.

    ـــ مقدمه اول: من ميخواهم به اهداف بزرگ برسم. (صغري)

    ـــ مقدمه دوم: هر كسي كه ميخواهد به اهداف بزرگ خود برسد، پشتكارش را زياد مي كند. (كبري)

♣نتيجه: پس من پشتكارم را زياد مي كنم.

2. ملت ما به اين علت بر دشمنان خود پيروز شد كه برايمان به خدا تكيه كرد.

    ـــ مقدمه اول: ملت ما بر ايمان به خدا تكيه كرد. (صغري)

    ـــ مقدمه دوم: هر كسي كه بر ايمان به خدا تكيه كرد، بر دشمنان خود پيروز شد. (كبري)

♣نتيجه: پس ملت ما بر دشمنان خود پيروز شد.

 

تفكّر:(69)

   *دو راه حل مختلف براي يك مسأله را ملاحظه كرديد، شايد در ابتدا به نظر برسد روش «برهان خلف» طولاني تر و سخت تر باشد، ولي اين طور نيست.                                                                              هنگامي كه با ساختار آن آشنا شويد، خواهيد ديد كه بسيار ساده است و در عين حال كاربرد فراواني دارد.

   با اين مقدمه ضمن مشورت با دوستان خود توضيح دهيد كه «برهان خلف» از ابتدا تا انتها چه ساختاري دارد؟ نتيجه را با دبير خود در ميان بگذاريد.

ــ در برهان خلف، بنا بر اين مي گذاريم كه مقدمات كاملا درست است اما نتيجه را قبول نداريم.

ــ چون نتيجه را نادرست مي دانيم، پس بايد نقيض آن را (به طور موقت) درست فرض كنيم.

ــ سپس نقيض نتيجه را به جاي يكي از مقدمات قرار مي دهيم تا قياسِ شكل اول به دست آيد.

ــ نتيجه بدست آمده با يكي از دو مقدمه اي كه در ابتدا پذيرفته بوديم در تناقض است.

ــ بنابراين، نقيض نتيجه كه به طور موقت پذيرفته بوديم، نادرست است.

ــ پس اصل نتيجه درست است.

 

تمرين:(70)

1.اين ضرب از شكل را از راه عكس مستوي كردن كبرا حل كنيد.

هيچ الف ب نيست،هر ج ب است،               پس: هيچ الف ج نيست.

البته در هنگام حل، كتوجه خواهيد شد كه تلاش شما به نتيجه نمي رسد، چرا ؟ چون با عكس كردن كبرا، گرچه شكل اول پديد مي آيد اما شرايط انتاج شكل اول وجود ندارد.

2. ثابت كنيد قياس «بعضي الف ب نيست، هر ج ب است» نتيجه  مي دهد  و نتيجه آن «بعضي الف ج نيست» مي باشد.

    از راه برهان خلف:

     ــ بعضي الف،ب نيست.

     ــ هر ج،ب است.

*نتيجه: بعضي الف،ج نيست.

     ــ هر الف،ج است (نقيض نتيجه را به عنوان فرض جديد در نظر مي گيريم)

     ــ هر الف،ب است (سطر2و3،قياس شكل اول تشكيل  مي دهند كه نتيجه ي آن هر الف،ب است؛ مي باشد.

     ــ هر الف،ب است و بعضي الف،ب نيست(سطر4 و سطر 1 متناقض هستند.)

     ــ بعضي الف،ج نيست (چون با فرض خود به تناقض رسيديم، نقيض فرض = نتيجه)

3.نتيجه بخش بودن قياس زير را ثابت كنيد:

    «بعضي  الف  ب  است، هيچ  ب  ج  نيست، پس بعضي  الف  ج  نيست»

اين قياس ضرب هفتم از شكل اول قياس اقتراتي است و به دليل اين كه همه ي شرايط انتاج را دارد،منتج است و چون شكل اول از جهت انتاج روشن ترين و                                                                          معتبرترين شكل قياس اقتراني است،  نيازي به اثبات ندارد.

4.حل تمرين هاي2و3 را با هم مقايسه كرده و نتيجه را توضيح دهيد :

در تمرین شماره ی 3، چون قیاس شکل اول است،صحت انتاج بدیهی است ونیازی به اثبات ندارد اما در تمرین شماره ی 2 چون قیاس شکل دوم است،صحت انتاج آن بدیهی نیست ودرستی واعتبار آن را باید اثبات نمود که از راه برهان خلف ثابت شد.

5-برای اثبات 6 ضرب منتج شکل سوم از دو روش می توان استفاده کرد:

-عکس مستوی صغری(در صورتی که کبری کلی باشد وصغری سالبه ی جزئیه نباشد.)

- برهان خلف:نقیض نتیجه به جای کبری.

5-1

-هر ب، الف است.(صغری)

-هرب،ج است.(کبری)

بعضی الف ،ج است.(نتیجه)

-حل:(از طریق قاعده ی عکس مستوی)

-بعضی الف،ب است.(عکس مستوی صغری)

-هرب ،ج است.

بعضی الف،ج است (نتیجه)

5-2

-هر ب،الف است(صغری)

-هیچ ب،ج نیست(کبری)

بعضی الف،ج نیست(نتیجه)

-حل:(از طریق قاعده ی عکس مستوی)

-بعضی الف،ب است(عکس مستوی صغری)

-هیچ ب،ج نیست.

بعضی الف،ج نیست(نتیجه)

5-3

-هر ب،الف است.

-بعضی ب، ج است.

بعضی الف،ج است.(نتیجه).

-حل:(از طریق برهان خلف)

-هرب،الف است.

-هیچ الف،ج نیست(نقیض نتیجه به جای کبری)

هیچ ب،ج نیست(تناقض با کبری)

5-4

-هرب،الف است.

-بعضی ب،ج نیست.

بعضی الف،ج نیست(نتیجه)

-حل:(از طریق برهان خلف)

-هر ب، الف است.

-هر الف،ج است(نقیض نتیجه به جای کبری)

هر ب،ج است(متناقض با کبری).

5-5

-بعضی ب،الف است.

-هر ب،ج است.

بعضی الف،ج است(نتیجه)

-حل:(از طریق قاعده ی عکس مستوی)

-بعضی الف،ب است(عکس مستوی صغری)

-هر ب،ج است.

بعضی الف،ج است.(نتیجه)

5-6

-بعضی ب،الف است.

-هیچ ب ج نیست.

بعضی الف،ج نیست(نتیجه)

-حل: (از طریق قاعده ی عکس مستوی)

-بعضی الف، ب است(عکس مستوی صغری)

-هیچ ب،ج نیست.

بعضی الف،ج نیست(نتیجه).

 

6: جدول

-جیوه فلز است/ اول

-هوا جسم است/ هر جسمی دارای وزن است

-هیچ آسیایی ، آلمانی نیست/ اول

-بعضی جسمانی ها ، نویسنده اند/ چهارم

-هر  ب ، ل  است/ اول

-بعضی  الف ، ج   است/اول

-هر  الف ، ب  است/سوم

-هر  الف ، ب است ، هیچ ج ، ب  نیست.

8:

الف)

سه-عکس نقیض (2)

چهار-عکس مستوی (3)

پنج-قیاس بین 1 و 4

شش-عکس مستوی (5)

هفت-تداخل (6)

ب)

سه-عکس نقیض (1)

چهار-عکس نقیض (2)

پنج-عکس مستوی (4)

شش-قیاس بین 3 و 5

ج)

دو- عکس نقیض (1)

سه-...........................

(( درس یازدهم))

استدلال نفر دوم به ترتیب عبارت است از: استدلال شماره یک: اگر رنگ کلاه من و کلاه نفر اول هر دو قرمز بود ، نفر سوم ..................................................... او گفت نمیدانم.

پس رنگ کلاه من و نفر اول هر دو قرمز نیست. (قیاسی است استثنائی و نتیجه اش این است که کلاه نفر اول و دوم قرمز است.)

استدلال شماره دو : اکنون که رنگ کلاه من و رنگ کلاه نفر اول  هر دو قرمز نیست یا هردو ........

یا یکی سفید است و دیگری قرمز.

لکن هر دو سفید نیست(زیرا میبینیم که کلاه نفر اول قرمز است.)

پس یکی سفید  است و دیگری قرمز.

استدلال شماره سه: از طرفی یا کلاه من سفید است و کلاه نفر اول قرمز است و یا کلاه نفر اول سفید است و کلاه من قرمز.

لکن کلاه نفر اول قرمز است.

پس کلاه نفر اول قرمز است.

پس کلاه من سفید است.

استدلال های نفر اول:

استدلال شماره یک: نفر اول مانند استدلال شماره یک نفر دو است.

..............................................هردو قرمز نیست یا هردو سفید است و یا یکی سفید است و دیگری قرمز ..................... هردو سفید نیست ؛ زیرا اگر هر دو سفید بود نفر دوم نمی توانست کشف کند که کلاه خودش سفید است پس یکی سفید است و یکی قرمز.

استدلال شماره سه: اکنون که یکی سفید است و یکی قرمز یا کلاه من سفید است و کلاه نفر دوم قرمز و یا کلاه من قرمز است و کلاه نفر دوم سفید.

لکن کلاه نفر دوم سفید است.

پس کلاه من قرمز است.

تقویت مهارت:

یک: تجربه

دو: شنیده های مکرّر

سه:تجربه

چهار: توهم

پنج: مورد قبول تقریباً همه مردم و جوامع.

شش:احساس

هفت: تجربه

هشت:بدیهی

نه:شنیده های مکرّر

ده:مورد قبول تقریباً همه مردم و جوامع

یازده: توهم

دوازده: توهم

سیزده: شنیده های مکرّر

جواب سوالات درس دوازده

تمرین یک: اگر قطر یک مربع را رسم کنیم، دو مثلث پیدا میشود که با هم برابرند ، چرا؟

جواب:

مقدمه اول: هر مربعی دارای چهار ضلع مساوی است.

 

مقدمه دوم: اگر قطر مربعی را رسم کنیم دو مثلث پیدا میشود که دو ضلع هریک از  دو مثلث را چهار ضلع مربع و ضلع سوم را قطر مربع تشکیل میدهد.

 

نتیجه: پس اگر قطر مربعی را رسم کنیم دو مثلث پیدا میشود که سه ضلعشان با هم مساوی اند.

 

مقدمه اول: اگر قطر مربعی را رسم کنیم دو مثلث پیدا میشود که سه ضلعشان با هم مساوی اند .

مقدمه دوم: اگر دو مثلث سه ضلعشان با هم مساوی باشند ،ان دو مثلث با هم برابرند.

 

نتیجه: پس اگر قطر مربعی را رسم کنیم ، دو مثلث پیدا  میشود که ان دو مثلث با هم برابرند.

 

تمرین دودر استدلال ها و عبارات زیر از چه نوع روشی استفاده شده است ؟ آیا میتوانید تفاوت ان ها را پیدا کنید؟

 

الف:این شکل مثلث است،و هر مثلثی مجموع زوایایش برابر با دو قائمه است.

پس: این شکل مجموع زوایایش برابر با دو قائمه است.

ب:رفتار شما عادلانه بود،پس رفتار پسندیده ای است.

ج:مجموع زوایای هر مثلث برابر با 180 درجه است.

هر شکلی که مجموع زوایایش برابر 180 درجه باشد ، نصف زوایای مربع است.

پس:مجموع زوایای هر مثلث نصف زوایای مربع است.

ه:

امیر:چرا برادرت را یاری نکردی؟

احمد:اخر در این نزاع حق با او نبود.

امیر:بسیار خوب ، حق با او نباشد ؛ ولی مگر نشنیده ای که بسیاری از مردم میگویند :

برادرت را یاری کن ، خواه ظالم باشد خواه مظلوم، و او برادرت بود .

پس باید او را یاری میکردی.

جواب:

الف: برهانی

 

ب: جدلی

 

ج: برهانی

 

ه: جدلی

جواب سئوالات درس سیزدهم

به نمونه های زیر توجه کنید و ببینید که با توجه به چه مغالطه ای نتیجه گیری غلط صورت گرفته:

شماره یک: چون هیچ یک از مولکول ها تشکیل دهنده جسم را نمی توان با چشم دید ، پس جسم را هم نمیتوان با چشم دید.

شماره دو: اگر دانش اموزی درس بخواند ، قبول میشود

این دانش اموز قبول شده است ، پس درس خوانده است.

شماره سه:هرکسی ادب داشته باشد ، به دیگران ناسزا نمیگوید .پس هرکسی به دیگران نا سزا نگویید ، با ادب است.

شماره چهار:عکس مستوی ((هر مثلث سه ضلعی است))

میشود ((هر سه ضلعی مثلث است)) پس عکس مستوی موجبه ی کلی ، موجبه ی کلی دیگر است .

جواب:

شماره یک: مغالطه ترکیب.

شماره دو: مغالطه  وضع تالی.

شماره سه: مغالطه وضع تالی.

شماره چهار: مغالطه ایهام انعکاس.

 

نوشته شده در یکشنبه سوم آذر ۱۳۹۲ساعت 10:59 توسط مهدیه موسوی| |